Liften in Azië: Iran – Deel 2 (1965).

De terugkeer naar Iran gaf me het gevoel dat ik definitief op de terugweg was. Maar in werkelijkeid moest ik nog meer dan 2600 km afleggen om de grens met Turkije in Bazargan te bereiken. Het werd een lange liftreis, maar toch wel interessant. Ik had geen moeite met de Iraanse douane in Mirjaveh, ik hernieuwe mijn visum en toonde mijn bewijs van inenting tegen cholera. Ik wist niet hoe erg de epidemie was, maar gedurende mijn reis door Iran heb ik er niets van bemerkt. Afbeelding 1 toont mijn reisroute door Iran. Afbeelding 2 geeft geografische en demografische gegevens.
Afbeelding 3 toont een verkeersbord aan de grens.

Afbeelding 1 – Mijn reisroute door Iran.

Afbeelding 2 – Geografische en demografische gegevens van Iran en vijf steden.

Afbeelding 3 - Verkeersbord tussen Zahedan en de Pakistaanse grens. https://en.wikipedia.org/wiki/Road_84_(Iran)#/media/File:Road84-Pakistan-Zahedan.jpg .

Ik lifte van de grens naar Zahedan en besloot mijn reis te versnellen door een buskaartje te kopen van Zahedan naar Kerman, een afstand van 524 km die ongeveer 10 uur duurde. Tegenwoordig duurt de reis via snelweg 84/AH2 ongeveer 7 uur. De bus was oud met houten banken en was bijna leeg toen ik aan boord ging.

De conditie van de weg liet veel te wensen over. Ik zat helemaal achterin de bus en het geribbelde wegdek gaf me een constante reeks schokken. Ik weet niet waarom ik niet verder vooruit was gegaan in de bus waar de ribbels draaglijker zouden zijn geweest, maar ik denk dat ik het ongemak maximaal wilde ervaren. En dat was ook het geval. Af en toe stopte de bus om een paar passagiers op te pakken.

Ongeveer halverwege naar Kerman is de oude stad Bam, beroemd om haar Citadel, de Arg-é Bam, het grootste adobe-gebouw ter wereld (Afbeelding 4). Het is opgenomen door UNESCO als een Werelderfgoed. Deze enorme citadel, gelegen aan de beroemde zijderoute, werd ergens vóór 500 voor Christus gebouwd en bleef in gebruik tot 1850 na Christus. Op 26 december 2003 werd de citadel bijna volledig verwoest door een aardbeving, samen met een groot deel van de rest van Bam en omgeving. Een paar dagen na de aardbeving kondigde de president van Iran, Mohammad Khatami, aan dat de citadel zou worden herbouwd.

Afbeelding 4 - De Arg-é Bam – (“Bam citadel”) - https://irantravelguide.wordpress.com/2016/05/01/arg-e-bam-3/ .

Ten noorden van de 84/AH2 snelweg ligt de Dasht-e-Lut, een grote zoutwoestijn. De naam betekent kale, lege vlakte in het Perzisch. Het oppervlak van het zand is gemeten bij temperaturen tot wel 70,7 °C, waardoor het een van 's werelds droogste en heetste plekken is. De woestijn werd op 17 juli 2016 opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Rond 2500 voor Christus bestond er in dit gebied een bloeiende beschaving. De oude stad Shahdad lag aan de westelijke rand van de Lut-woestijn. En aan de oostkant was er een andere gigantische oude stad: Shahr-i-Sokhta.

Toen ik in Kerman aankwam probeerde ik verder te liften. Maar een auto die me oppikte, raade me aan tot de volgende dag te wachten. De chauffeur nam me mee naar een grote pistachio boerderij (Afbeelding 5). Pistachenoten werden verzameld in grote hopen, sommige wel 10 m hoog, waar groepen van 20 of meer vrouwen doorheen aan het sorteren waren. De hele operatie was verbazingwekkend, speciall omdat het plaats vond in een gebied in Iran dat woestijnachtig en droog is.

De Verenigde Staten, Turkije en Iran zijn de grootste producenten van pistachios wereldwijd. Terwijl in de VS de productie van pistachenoten grotendeels is geautomatiseerd, wordt in Iran ongeveer 70% van de activiteiten uitgevoerd door kleinschalige producenten die gebruik maken van inefficiënte handmatige pluk- en verwerkingstechnieken.

Afbeelding 5 - Pistachesortering in de provincie Kerman -https://www.alamy.com/iran-kerman-city-pistachio-plantation-image151435147.html
De volgende dag lifte ik verder naar Isfahan, een van de steden die ik definitief wilde bezoeken.

Ik kreeg een lift met een vrachtwagen. De chaufeur en zijn helper amuseerden zich met zingen en ik maakte ook een bijdrage met een vers van een oud Perzisch gedicht, waarvan ik de auteur me niet kan herinneren. Ik reciteerde het in farsi, en in vertaling luidt het: ‘Deze wereld vol kwaad verlaten is beter dan hem binnen te komen, de bloemknop komt verdrietig in de tuin, maar gaat er glimlached uit.’ Mijn beloning was een sigaret en de bewondering van de chauffeur en helper. Het reciteren van poëzie en zingen waren populaire manieren om de lange uren op de weg te versnellen.

De volgende grote stad was Isfahan. Onder de Safavid-dynastie werd Isfahan de hoofdstad van Perzië, onder sjah Abbas de Grote (1588–1629). De stad heeft vele beroemde gebouwen. De Imam-moskee (bekend als de Sjah-moskee vóór de revolutie van 1979) maakt deel uit van het complex van het Naqsh-e Jahan-plein - de belangrijkste attractie van Isfahan (Afbeelding 6). Het wordt beschouwd als een van de meesterwerken van de Perzische architectuur in het islamitische tijdperk. Samen met het Naqsh-e Jahan-plein staat de moskee geregistreerd als UNESCO-werelderfgoed en is het een populaire bestemming voor toeristen die Isfahan bezoeken.

Afbeelding 6 - Imam moskee in Isfahan - https://apochi.com/attractions/isfahan/imam-mosque/

Het unieke architectonische kenmerk van de moskee - de akoestische eigenschappen. Als je onder de koepel spreekt, zal door iedereen binnen duidelijk worden gehoord. Als je klapt zal de echo vele malen gehoord worden. Als mijn geheugen me niet in de steek laat, werd mijn klappen in de moskee twaalf maal herhaald. De verscheidenheid aan blauwe kleuren in de betegelde binnen- en buitenmuren werd de handtekening van de moskee (Afbeelding 7).

Afbeelding 7 - Het interieur van de Imam moskee - https://apochi.com/attractions/isfahan/imam-mosque/ .

Isfahan heeft al vele jaren een serieus probleem met droogte. Gedurende mijn bezoek aan de stad viel het me op dat de grootse rivier die door de stad stroomt, de Zayandeh Rud bijna volledig droog stond (Afbeelding 8).

Afbeelding 8 - De uitgedroogde Zayandeh Rud - https://thearabweekly.com/climate-mismanagement-risk-turning-iconic-iranian-river-dry .

Isfahan maakte een grote indruk op mij en ik genoot er twee dagen van om door de stad te zwerven en zijn architectuur te bekijken. Daarna, vatte ik de terugreis weer op door naar het noorden, naar Teheran, te liften. Een aantal km buiten Isfahan werd ik opgepakt door een Iraanse officier van het leger die op weg was naar Teheran na een professionele bijeenkomst in Isfahan.

Hij sprak goed Frans en ik luisterde met interesse naar zijn opiniën omtrent zijn land, bevolking en geschiedenis die een zekere heimwee naar het verleden van dit eenmaals beroemde rijk vertolkten.

Hij vond dat de het Arabisch een ongunstige invloed op het Perzisch had gehad en dat de vele Arabische leenwoorden de taal hadden gecorrumpeerd. Zijn negatieve mening over de invloed van het Arabisch op het Perzisch strekte zich ook uit tot de religie. Volgens hem had de vervanging van het zoroastrisme, de oude religie van Iran, door de islam de ontwikkeling van zijn land negatief beïnvloed.

Voor een militair had hij geen hoog aanzien voor de capaciteit van de strijdkrachten van zijn land. Hij vergeleek het Iraanse leger met dat van buurland Turkije en merkte op dat het Iraanse leger geen professionele houding had en dat het de soldaten aan moed ontbrak. Mijn reis was nog wel geruime tijd voor de oorlog tussen Iran en de troepen van Saddam Hussain, de Iraakse dictator, tussen 1980 en 1988 waarbij honderdduizenden soldaten en burgers het leven verloren. De Iraanse soldaten waren grotendeels tieners die als martelaars in menselijke golfaanvallen werden afgeslacht. Hun martelaarschap werd geformuleerd in de Iraanse sjiitische islamitische context waarbij de tienersoldaten een glorieus hiernamaals werd beloofd in hun strijd tegen de goddeloze Irakezen. En het kon niet worden beweerd dat de Iraanse soldaten niet moedig waren.

In Teheran aangekomen, nodigde de officier mij uit om in zijn residentie te overnachten. Hij zei dat hij de volgende dag in een polowedstrijd moest spelen en dat ik dat wel interessant zou vinden. De volgende dag ging ik met hem mee naar het veld waar de wedstrijd zou worden gespeeld. Het bleek dat de wedstrijd werd gespeeld tussen twee Iraanse militaire teams. Mijn gastheer stelde me voor aan andere Iraanse militaire en buitenlandse adviseurs die bij de wedstrijd aanwezig waren. Ik merkte op dat er onder de buitenlanders een Amerikaan, een Fransman en een Pakistani waren.

Polo was een spel dat zich ontwikkelde in Iran tijdens het Achaemenidische rijk, in de 6e eeuw voor Christus waar het gespeeld werd door de garde van de koning of elitetroepen als training voor cavalerie-eenheden. Het was Chogan genaamd en werd gespeeld met lange stokken en een bal. Het werd klaarblijkelijk ook gespeeld door gemengde ploegen van mannen en vrouwen wat opmerkelijk is gezien de ondergeschikte rol van vrouwen in de islamitische landen (Afbeelding 9).

Afbeelding 9 - Polospel (Chogan), daterend uit het oude Perzië - https://www.irandestination.com/polo-in-iran-unesco-dating-back-to-ancient-times/ .

De game was interessant en ik was blij dat ik de kans kreeg om ernaar te kijken. Helaas ging het spel niet goed voor mijn gastheer. Zijn paard viel zijwaarts en een van zijn benen kwam onder het paard terecht. Hij moest de wedstrijd staken en had medische hulp nodig. Ik had medelijden met hem, maar ik kon weinig doen. Ik bedankte hem voor zijn gastvrijheid en nam afscheid van hem om mijn reis voort te zetten.

De verdere reis van Teheran naar de grens met Turkije verliep zonder incidenten. Ik nam de snelste route door Karaj, Qazvin en Tabriz naar de grenspost in Bazargan. Ik stopte onderweg niet om nog eens gedag te zeggen tegen de familie van Jamshid in Karaj, die ik op weg naar het oosten had bezocht.

Bij Qazvin kwam ik in de buurt van de Alamoet (betekent adelaar) vallei. Het ruige gebied herbergt meer dan vijftig twaalfde eeuwse kastelen en ruïnes van de Assassijnen, een van de meest gevreesde religieuze sekten in de Middeleeuwen. Ze behoorden tot het ismaïlisme, een aftakking van de sjiieten die nu nog steeds enige bekendheid geniet door haar leiders, de Aga Khans. Afbeelding 10 laat de veelbezochte ruïne zien van het Alamoet kasteel dat het centrum was van de heerschappij van Hasan-i-Sabah (ca. 1050-1124), aartsvader van de Assassijnen. Hij was een kwaadaardig genie die zijn volgelingen indoctrineerde en hen politieke en geestelijke leiders uit de weg liet ruimen. De volgelingen geloofden dat ze daardoor naar het paradijs zouden gaan. Anderhalve eeuw gingen de onverzoenlijke Assassijnen zich te buiten aan terreur in een regio die zich uitstrekte van Egypte tot aan Mongolië, en waardoor een stoet aan viziers, patriarchen, graven en kruisvaarderskoningen aan een voortijdig einde kwam.

Afbeelding 10 - De ruïne van het kasteel van Hasan-i-Sabah in de Alamoet Vallei - https://www.yoair.com/nl/blog/the-secrets-of-alamut-castle/ .

De terugreis door het noorden van Iran verliep zonder problemen. En hoewel mijn oorspronkelijk plan om Iran te bezoeken en door het land te reizen maar gedeeltelijk gerealiseerd was, had ik toch vrij veel gezien. Ik kreeg de koorts die zoveel rondtrekkende reizigers in Azë in zijn greep had, dagenlang rusteloos voort te trekken, op weg naar de volgende halte. Na Tabriz was het nog een dag reizen naar de Iraanse grens met Turkije in Bazargan.

MvR, 23 juni 2023. ✍️